Tam Quốc Chí – Bàng Thống

Tam Quốc Chí – Bàng Thống

Bàng Thống tự Sĩ Nguyên, người quận Tương Dương.

Thống thủa nhỏ chất phác, đần độn, chẳng ai cho là người có tài cán. Tư Mã Huy người quận Dĩnh Xuyên là hạng thanh nhã biết xét người, lúc Thống hai mươi tuổi qua gặp Huy, Huy hái dâu ở trên cây. Thống ngồi dư

Tam Quốc Chí - Bàng Thống
Tam Quốc Chí – Bàng Thống

ới gốc, cùng nói chuyện từ sáng đến tối. Huy rất lấy làm lạ, khen Thống là kẻ sĩ hàng đầu ở Nam Châu lúc bấy giờ, bởi thế tiếng Thống dần nổi.


Tính Thống thường kể khen người, nhiều khi vượt quá tài cán của họ, người đương thời lấy làm lạ mà hỏi lý do, Thống đáp rằng:
– Hiện thiên hạ đại loạn, chính đạo băng lở, người tốt ít mà kẻ ác nhiều. Ta muốn chấn hưng phong tục, thúc đẩy đạo nghiệp, nếu chẳng biểu dương cái tốt của người thì thanh danh của họ chưa đủ để người ta ngưỡng vọng, chưa đủ ngưỡng vọng thì điều thiện sẽ ít vậy. Nay ta đề bạt mười điều mà nói quá năm điều, còn được một nửa, vẫn có thể dùng để đề cao giáo hoá ở đời, khiến kẻ có chí tự cố gắng, cũng chẳng nên sao?

Tiên chủ (Lưu Bị) lĩnh Kinh châu, cho Thống làm tòng sự; Thống chê chức nhỏ thường trễ nãi ko xử lý việc công, bị miễn chức quan. Lỗ Túc biên thư cho Tiên chủ nói:

“Bàng Sĩ Nguyên chẳng phải chỉ có tài trăm dặm vậy, nên sai nhận chức Trị trung, Biệt giá, mới xứng đáng với sức của của ngựa Ký.”

Gia Cát Lượng cũng nói điều ấy với Tiên chủ, Tiên chủ gặp Thống cùng đàm luận lấy làm thú vị, rất coi trọng Thống, lấy làm Trị trung tòng sự. Đối đãi Thống thân mật chỉ dưới Gia Cát Lượng.

Ích châu mục Lưu Chương là người quen của Tiên chủ. Thống khuyên Tiên chủ trong lúc Lưu Chương không đề phòng mà chiếm lấy Ích châu làm căn cứ lâu dài về sau.

Lấy được Ích châu, Tiên chủ mở hội ở huyện Phù, sai bày rượu tấu nhạc, bảo Thống rằng:
– Hội hôm nay, có thể gọi là vui rồi.
Thống nói:
– Đánh lấy nước người mà cho là vui, không phải binh nhân nghĩa vậy.
Tiên chủ say, giận nói:
– Vũ vương phạt Trụ, trước ca sau múa, không phải là nhân nghĩa sao? Lời ngươi nói không đáng, nên mau đứng dậy bước ngay đi!
Vì thế Thống ngần ngừ bước lùi trở ra. Tiên chủ bỗng hối hận, mời Thống quay lại. Thống lại ngồi xuống chỗ cũ, cũng chẳng tạ cái lỗi trước, cứ ăn uống tự nhiên. Tiên chủ bảo rằng:
– Lời vừa bàn luận, là ai thất thố vậy?
Thống đáp rằng:
– Vua tôi đều thất thố cả.
Tiên chủ cả cười, lại ăn uống vui vẻ như trước.

(Tập Tạc Xí có bàn: Bậc bá vương, tất lấy nhân nghĩa làm căn bản, thiếu sót điều ấy thì cái đạo của họ không thuận rồi. Nay Lưu Bị rình đoạt đất của Chương, quyền biến để nên nghiệp, phụ tín lìa tình, đức nghĩa đều sai, tuy công nghiệp từ đấy hưng khởi, nhưng bại hoại nghĩa lớn của mình, ví như chặt bỏ cánh tay để bảo toàn thân thể, làm sao vui được? Bàng Thống sợ lời ấy lan ra ngoài, biết là chúa của mình tất ngộ ra, cho nên công khai nắn sửa lỗi lầm của chủ, mà chẳng để ý đến đạo lý khiêm cung thông thường. Nắn sửa như thế là quá đúng, đã tỏ hết được cái phong thái chính trực dám dâng lời thẳng của mình. Người trên có lỗi mà sửa đổi được, là nhờ ở bầy tôi vậy, đón nhận lời thẳng mà không câu chấp, là thuận theo đạo lý vậy. Có bầy tôi chính trực thì bệ long đường cao quý; theo đạo lý thì mọi chính sách đều được thi hành; một lời nói mà ba điều thiện đều sáng rõ, lời can gián thốt nhiên mà đạo nghĩa rõ rệt đến trăm đời, có thể nói đã đạt được cái đại thể rồi vậy. Nếu tiếc cái sai lầm nhỏ mà bỏ mất cái lợi ích đại thể, bo bo giữ lấy cái lời sai lầm ấy, tự dứt bỏ lời thẳng thắn sâu xa, mà thành được vương nghiệp, đấy quả là điều chưa từng có vậy.)

Trong trận vây huyện Lạc, Thống suất binh đánh thành, bị loạn tên bắn trúng, chết, năm ấy Thống ba mươi sáu tuổi. Tiên chủ đau tiếc, nói mà rơi nước mắt. Bèn bái cha của Thống làm Nghị lang, thăng làm Gián nghị đại phu, Gia Cát Lượng đích thân phong bái. Truy tặng cho Thống tước Quan nội hầu, thuỵ là Tĩnh hầu.

(Sưu tầm từ Meraki)


Please follow and like us: